Komunikat

Uprzejmie informujemy, że 19 kwietnia 2014 r. muzeum będzie czynne do godz. 14.00.
W dni świąteczne: 20 kwietnia oraz 1 i 3 maja muzeum nieczynne.

17 maja (Noc Muzeów) muzeum czynne w godz. 18.00-1.00. 18 maja w godz. 12.00-16.00.

mapka kontakt godziny otwarcia cennik mapa strony informacje dla grup zorganizowanych
english language Szukaj

Skansen Łódzkiej Architektury Drewnianej

Pomysł utworzenia Skansenu Łódzkiej Architektury Drewnianej narodził się na przełomie lat 50. i 60. XX w. Jego pomysłodawcą była Krystyna Kondratiuk, ówczesny dyrektor muzeum. Na realizację skansen czekał długo, blisko pół wieku. Dopiero bowiem na początku XXI w., kiedy otworzyły się możliwości pozyskiwania środków finansowych z Unii Europejskiej podjęte zostały realne starania zmierzające do jego utworzenia. Na miejsce wybrano park im. Władysława Reymonta położony na tyłach Centralnego Muzeum Włókiennictwa. Rozstrzygnięty w 2002 r. konkurs na projekt wygrały architektki z Wrocławia – Anita Luniak i Teresa Mromlińska. Prace budowlane trwały od września 2006 r. do końca maja 2008 r.

W skansenie znajduje się 8 obiektów typowych dla zabudowy Łodzi z przełomu XIX/XX w. i początków XX w. Obiekty dobrane zostały tak, aby jak najlepiej i najpełniej reprezentowały dawną architekturę miasta. Znalazły się wśród nich: kościół, willa letniskowa, piętrowy dom dla rodzin robotniczych, przystanek tramwajowy oraz 4 domy rzemieślników. Budynki rozmieszczone zostały wzdłuż dwóch brukowanych „kocimi łbami” uliczek, zbiegających się przy kościele. Zadbano również o stylizowane elementy małej architektury – lampy, studnię, drogowskazy z nazwami ulic.

Od strony kompleksu budynków fabrycznych (obecnie muzeum) skansen jest oddzielony ceglanym murem z bramą. Po lewej usytuowany jest dom przeniesiony z ul. Wólczańskiej 68. W 2 poł. XIX w. stanowił własność łódzkiego przemysłowca Karola Bennicha (1842-1891). Docelowo zostanie przeznaczony na cele ekspozycyjne muzeum – rekonstrukcję typowych wnętrz domu rzemieślniczego oraz warsztatu tkacza.

Położony naprzeciw budynek pierwotnie znajdował się na ul. Żeromskiego 68. Interesującym elementem są drzwi wejściowe zdobione kutą kratą o motywach roślinnych. Tu znajdzie się pracownia-warsztat papieru ręcznie czerpanego, surowca, który nie tracąc walorów podstawowego materiału piśmiennego i drukarskiego znajduje coraz więcej zaskakujących zastosowań. Od kilkudziesięciu lat dzieła plastyczne z niego wykonywane są przedmiotem licznych międzynarodowych konkursów, plenerów, wystaw tradycyjnie wiązanych z tkaniną artystyczną.

Położony za nim dom z ul. Mazowieckiej 61 jest przykładem piętrowego budynku czynszowego z przedmieść miasta. Naprzeciwko znajduje się budynek przeniesiony z ul. Kopernika 42. Wyróżnia się ciekawym detalem architektonicznym w postaci profilowanych gzymsów międzykondygnacyjnych, profilowanych opasek wokół otworów okiennych i drzwiowych (trójkątne naczółki, parapety) oraz płycinowych okiennic. Ostatni z reprezentantów dawnych domów rzemieślniczych został przeniesiony z ul. Mazowieckiej 47. Budynki wzniesione zostały na konstrukcji szkieletowej, na rzucie prostokąta, kryte są dachami dwuspadowymi. Z wyjątkiem jednego, piętrowego wszystkie są parterowe, z użytkowym poddaszem. Układ wnętrz jest symetryczny, dwutraktowy, z przechodnią, lub poprzeczną sienią. Podczas prac konserwatorskich we wszystkich budynkach wykonano odkrywki, pozwalające na jak najwierniejsze odtworzenie ich pierwotnej kolorystyki. We wnętrzach domów pozostawiono na pierwszej kondygnacji ściany nietynkowane, jedynie pobielone, odsłaniające konstrukcję budynku (pierwotnie ściany i sufity kryte były trzciną i tynkowane). W domach znajdą miejsce pracownie rzemieślnicze.

Zbieg ulic od ul. Milionowej i od muzeum zamyka translokowany z Nowosolnej (ul. Rynek Nowosolna 13) kościół. Wzniesiony został w latach 1846-1848 przez gminę ewangelicko-augsburską, według pochodzącego z 1811 r. projektu Sylwestra Szpilowskiego, syna również architekta – Hilarego. Podczas budowy zmieniono projekt i drewnianą ścianę frontową zastąpiono murowaną z cegły i tynkowaną, zrezygnowano też z niewielkiego przedsionka. Po II wojnie światowej został oddany kościołowi katolickiemu i pod wezwaniem Św. Andrzeja Boboli (patrona świątyni przedstawia malowidło na fasadzie) służył do niedawna lokalnej społeczności. Jest to budynek na rzucie prostokąta o wymiarach 20,48 m x 11,60 m, dwukondygnacyjny (nawa główna z emporą), przekryty dachem trójspadowym. Trzy ściany wzniesione zostały w konstrukcji drewnianej, czwarta, frontowa jest murowana, zwieńczona sygnaturką. W okresie użytkowania kościoła przez społeczność katolicką wprowadzono kilka istotnych zmian w jego wnętrzu – skrócono emporę i zbudowano nową ścianę prezbiterialną (za którą, od wschodu powstała piętrowa zakrystia). Na ścianie prezbiterialnej zainstalowano ołtarz, po jego lewej stronie ambonę, a w latach 70. XX w. powyżej ołtarza, na drewnianych płytach wielkoformatową polichromię łódzkich malarzy Józefa Wasiołka i Mieczysława Saara. 20

Po translokacji kościoła do skansenu, kierując się wykonanymi odkrywkami, przywrócono oryginalny charakter i kolorystykę wnętrza (ze względów konstrukcyjnych nie zmieniając empory i nie demontując ściany prezbiterialnej). Z najstarszego, jeszcze ewangelickiego wystroju pozostała pochodząca z ok. poł. XIX w. polichromia przedstawiająca Oko Opatrzności w glorii promieni (obecnie na piętrze zakrystii) oraz prospekt organowy.

Przy uliczce od strony ul. Milionowej, wśród drzew położona jest willa letniskowa, przeniesiona z Rudy Pabianickiej, z ul. Scaleniowej 18. Jest najciekawszym architektonicznie i ciesielsko obiektem w skansenie i chyba ostatnim zachowanym tego typu budynkiem w mieście (bliźniaczy obiekt został rozebrany na wiosnę 2004 r.). W 1939 r. właścicielem budynku był Szaja Światłowski. Malownicza, na nieregularnym planie willa jest podpiwniczona, piętrowa, z nieużytkowym poddaszem. Graniaste wieże, bryły werand oraz prostopadłościenny korpus są niemal całkowicie przeszklone. Willa zachowała bogaty detal architektoniczny. Profilowane gzymsy kordonowe i podokienne dzielą elewację zdobioną płycinami z krzyżowym detalem. Stolarka okienna i drzwiowa o drobnym podziale szprosów, urozmaicona jest barwionym szkłem ornamentowym. W części dachowej wyeksponowane zostały rzeźbione elementy ciesiołki – podparcie konstrukcji hełmów wież, lukarn i widoczne detale więźby dachów dwuspadowych.

Vis à vis znajduje się niewielki budynek (z okresu 1901-1913) dawnej poczekalni przystanku tramwajowego z Rynku Nowego Miasta w Zgierzu; mieścić się w nim będzie posterunek strażników dozorujących skansen. W przyszłości planujemy przeniesienie dzwonnicy, wchodzącej w skład kompleksu kościoła z Nowosolnej.

Anna Nierychlewska
Kierownik Działu Gospodarczego, Inwestycji i Remontów

Fot. A. Ambruszkiewicz, L. Andrzejewski

powrót do góry