Wystawy stałe
Z modą przez XX wiek
Narzędzia i maszyny włókiennicze w zbiorach Centralnego Muzeum Włókiennictwa
Tkanina. W kręgu tkaniny współczesnej 1945-2005.
Ekspozycja nieczynna do odwołania.
Dawne zakłady Ludwika Geyera 1828 - 2002
Untitled
Z modą przez XX wiek


Wystawa „ Z modą przez XX wiek” została przygotowana w oparciu o zbiory Działu Odzieży. Jest to pierwszy w Polsce, tak szeroko przedstawiony retrospektywny przegląd, sięgający po czasy współczesne.
Na wystawie zaprezentowano przeszło 230 damskich i męskich strojów i akcesoriów.
Ekspozycja podzielona jest na dwie, odmiennie zaaranżowane części. Pierwsza z nich obejmuje okres 1900-1939, druga przedstawia modę od lat czterdziestych do końca lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku.
W części pierwszej staraliśmy się oddać klimat epoki poprzez aranżację kilku wnętrz mieszkalnych i użytkowych, obrazujących sceny z życia klasy średniej, ubranej według ówcześnie obowiązującej mody. Zwiedzający mogą znaleźć się w secesyjnym saloniku, podziwiać stroje dam przybyłych do atelier fotograficznego, podglądać kobiecy negliż w sypialni, uczestniczyć wraz z parą kupujących w zakupach, czy wreszcie brać udział w życiu towarzyskim modnego salonu lub obserwować eleganckie towarzystwo w foyer teatru. Strojom i akcesoriom mody towarzyszą meble, tkaniny, obrazy i przedmioty użytkowe, wypożyczone również z innych muzeów oraz od właścicieli prywatnych.
W części drugiej prezentujemy odzież, która w sposób najbardziej spektakularny unaocznia zmiany zachodzące w kanonach mody, a zarazem przedstawia istotne zjawiska w modzie polskiej. W sali wystawowej zostały wyodrębnione dwie prezentacje: na „wybiegu” dla modelek – ubiory z lat 70. i 80. pochodzące z Domu Mody „Telimena”, z warszawskich Domów Centrum, projektowane przez Barbarę Hoff oraz stroje autorskie, projektowane przez łódzkich artystów plastyków. W gablotach natomiast, przedstawiamy w układzie chronologicznym, stroje damskie i męskie, najbardziej charakterystyczne dla poszczególnych dekad oraz osobno torebki i buty. Tej części wystawy towarzyszy pokaz multimedialny.
Ponieważ ekspozycja ma charakter wystawy stałej, przewidujemy po pewnym czasie, ze względów konserwatorskich, częściową wymianę eksponatów.

Ewa Sierańska
st. kustosz, Dział Odzieży



Strój kobiecy z lat 1900-1903


Suknia wizytowa, lata 30 XX w.


Żakiet damski, lata 50. XX w.


Suknia codzienna, lata 60. XX w.


Suknia wieczorowa z chustą, 1975 r.


Salonik secesyjny, lata 1900-1910


Salonik secesyjny, lata 1900-1910


Sklep galanteryjny, lata 1920-1939


Sypialnia, lata 1915-1939


Dom Mody Przemysłu Odzieżowego "Telimena", "Hoffland", ubiory unikatowe; lata 70. i 80. XX w.


Dom Mody Przemysłu Odzieżowego "Telimena", "Hoffland", ubiory unikatowe; lata 70. i 80. XX w.



... do początku strony

Untitled
Narzędzia i maszyny włókiennicze w zbiorach Centralnego Muzeum Włókiennictwa


Wystawa została przygotowana przez Dział Historii Technik Włókienniczych. Z blisko 650 posiadanych obiektów, do ekspozycji wybrano 59. Zgrupowano je w czterech działach wyodrębnionych z technologicznego punktu widzenia: przędzalnictwo, tkactwo, dziewiarstwo i wykończalnictwo. Dodatkowo pokazano urządzenia metrologii włókienniczej. Przędzalnictwo i tkactwo potraktowane jest w sposób szczególny. Rozwój narzędzi i maszyn ukazano w ciągu ewolucyjnym, od średniowiecza, aż do naszych czasów. Rozwój przędzalnictwa przedstawiony jest z wykorzystaniem 15 obiektów; cztery najstarsze - zostały zrekonstruowane.
Rozwój krosien tkackich przedstawiony jest od X w. poczynając - od zrekonstruowanego krosna pionowego ciężarkowego, do współczesnego, rapierowego, typu MAV. W tej części ekspozycji prezentujemy 12 obiektów. Jest wśród nich kilka maszyn rzadkich, nie reprezentowanych w innych zbiorach muzealnych, jak choćby krosno firmy Moritz Bauer z 1910 roku. Podobnie w dziale przędzalnictwa pokazujemy unikatową, ulepszoną samoprząśnicę Hargreavesa z 1870 roku.
W dziale dziewiarstwa eksponujemy tylko część jego ewolucji technicznej, chyba najciekawszą, a mianowicie początki burzliwego "okresu maszynowego" z lat 1900-1930. Na wystawie znajduje się 10 różnych maszyn do produkcji dzianin, pończoch i skarpet.
Wykończalnictwo jest wielkim działem obejmującym różne procesy uszlachetniania wyrobów włókienniczych, zwłaszcza tkanin. Na wystawie sygnalizujemy tylko ten problem pokazując dwie maszyny związane z procesem druku na tkaninach.
Metrologia włókiennicza rozwinęła się dopiero od 2 połowy XIX wieku. Zmechanizowanie produkcji wymagało wiedzy o budowie i najróżniejszych właściwościach włókien. Rosnące wymagania jakościowe odbiorców skłaniały do coraz bardziej wnikliwych badań laboratoryjnych poprzedzających produkcję. Na wystawie pokazujemy 26 różnych urządzeń pochodzących z końca XIX do lat 70-tych XX wieku, służących głównie do oceny przędzy.
Wystawa jest czynna od 1 czerwca 1999 roku.

Jan Głowacki, starszy kustosz
Kierownik Działu Technik Włókienniczych





Krosno drewniane ręczne z maszynką
żakardową. Koniec XIX w.
Polska, Łódź.

Krosno mechaniczne angielskie
z maszyną nicielnicową. Około 1895 r.
Firma: Hattersley; Anglia, Knithley.

Niedoprzędzarka średnia.
Początek XX w.
Firma: Platt Brothers; Anglia, Oldham.

Zgrzeblarka wałkowa
z bębnem runowym do wełny. Około 1855 r.
Firma: Platt; Anglia, Oldham.


... do początku strony

Untitled
Tkanina. W kręgu tkaniny współczesnej 1945-2005
Ekspozycja nieczynna do odwołania


Pokazy współczesnej tkaniny artystycznej są nierozerwalnie związane z historią Muzeum, inaugurowały kolejne etapy jego działalności. Współczesna tkanina to bohater najważniejszej, organizowanej przez Muzeum, międzynarodowej wystawy-konkursu (Międzynarodowe Triennale Tkaniny, regularnie od 1972 roku) i temat największej liczby prezentowanych ekspozycji. Działalności wystawienniczej prowadzonej przez Muzeum towarzyszyła stała pasja kolekcjonerska, zapoczątkowana przez pierwszą dyrektor-założycielkę Krystynę Kondratiuk, kontynuowana z rozmysłem i wyczuciem przez następców. Rezultat, w postaci reprezentatywnej i największej kolekcji polskiej współczesnej tkaniny, dobrze oddaje kolejne tendencje zarysowujące się w sztuce powojennej, ukazując ważne nurty najnowszych poszukiwań artystycznych.
W dziedzinie tkaniny nowatorskie formalnie rozwiązania zapewniły polskim artystom sukces na międzynarodowym rynku sztuki, przypieczętowany terminem "polska szkoła tkaniny". Uwaga poświęcona atrakcyjnemu kształtowi zewnętrznemu, odważnie łamiącemu potoczne wyobrażenia o tkaninie - tej w wersjach zarówno biednej i luksusowej, prozaicznej codziennej i okazjonalnej, z najbardziej monumentalną redakcją w postaci dostojnych tapiserii, oddających wątki wzniosłe i heroiczne - bardzo długo spychała na drugi plan zawarte we współczesnych pracach przesłanie. Wyrażane przy użyciu fascynującego biologizmem i dotykalnością środka przekazu zawiera opinie o otaczającym świecie, nie skrywaną emocjonalność, nieco ukryte bądź nie kamuflowane literackie treści; oddaje krąg intelektualnych zainteresowań swych twórców.
Obecna wystawa jest próbą spojrzenia na pozamaterialne aspekty przedstawionych prac i skierowanie uwagi na poruszane tematy. Ze zgromadzonego w Muzeum zbioru, liczącego obecnie ponad 1500 dzieł, na wystawie zostaną przedstawione prace twórców reprezentujących wszystkie ośrodki artystyczne w Polsce. Ekspozycja zawierać będzie część retrospektywną oraz najnowsze kompozycje, ukazujące ewolucję następujących po sobie stylistyk i tematyk, dokumentujące zmiany zachodzące w tej dziedzinie plastyki. Pokazane zostaną dzieła artystów dobrze znanych z podręcznikowych publikacji traktujących o sztuce (zarówno krajowych jak i zagranicznych) oraz prace najmłodszych adeptów sztuki włókna, a zatem znajdą się prace: krakowskich nowoczesnych (Jaremianka, Maziarska, Kraupe-Świderska), kontynuatorów tradycji klasycznego gobelinu (jak np.: Gałkowska, Falkowska, Olczyk-Kocikowa), "egzotycznych" rewolucjonistów z wystaw tkaniny w Lozannie (na czele z Abakanowicz, najlepiej znaną polską artystką na świecie); a także uczestników Biennale Sztuki Współczesnej w San Paulo (W.Hasior, Łukomski, Owidzka, Sadley), laureatów wystawy-konkursu współczesnej tkaniny w Kioto (m.in.: Bohdziewicz, Cygan, Rudzka-Habisiak, Rajch), europejskich przeglądów sztuki oraz oczywiście honorowanych na macierzystym Międzynarodowym Triennale Tkaniny, na krajowych festiwalach Sztuk Pięknych i Plastycznych i na ogólnopolskich ekspozycjach tkaniny unikatowej.
Wśród eksponowanych prac nie zabraknie plejady znakomitych artystów, reprezentujących cztery pokolenia, a mianowicie: Łaszkiewicz, Andrzejewskiego, Antoszczyk, Bednarczuk, Bełdyckiego, Błaszczyk-Zych, Bohdziewicz, Bretsznajder, Buczkowskiej, Bujakowej, Burtymowicz, Chojnackiej, Chorążyczewskiej, Czarnockiej, Czajkowskiej, Ćwiek-Ugarenko Domańskiej, Gąsienicy-Szostak, Choczaj, Grynczel, Hansa, J.Hasior, Jałkiewicz, Jaskółki, Jung, Kamińskiej-Kowalewskiej, Kędzi, Kulki, Kołaczkowskiej, Kowalewskich, Krakowiak, Lackorzyńskiej-Sienkiewicz, Latochy, Łazowskiego, Mandziuk, Michulca, Muszyńskiej, Mackiewicz-Sienkiewicz, Paszkowskiej, Palki, Piwowarskiej i Trawińskiej, Plewki-Schmidt, Piechowiak, Ptak, Sałaja, Starczewskiego, Sosnowskiego, Stępaka, Sułkowskiej-Pawlik, Szymańskiej-Plęskowskiej, Ruszczyńskiej-Szafrańskiej, Szwaji, Tomaszkiewicza, Trzeszczkowskiego, Tworek-Pierzgalskiej, Urbanowicz-Krowackiej, Wyrwy, Zaremby, Zycha, Żerwe.

Małgorzata Wróblewska Markiewicz
st. kustosz, kierownik Działu Tkaniny Artystycznej CMW






Jolanta Rudzka-Habisiak
Z cyklu: "Aniołety", 2004 - 2005
instalacja, techniki mieszane




Wojciech Sadley
Tren, 1987
skóra malowana, łączona ćwiekami




Małgorzata Ptak
Kaligram - fuego, 2000
techniki mieszane, jedwab




Adela Szwaja
Źródła światła, 1997
gobelin




... do początku strony

Untitled
"Dawne zakłady Ludwika Geyera 1828 - 2002"





W Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi czynna będzie wystawa "Dawne zakłady Ludwika Geyera 1828 - 2002". Ekspozycja jest drugą z cyklu poświęconego historii łódzkich fabryk włókienniczych i została przygotowana w oparciu o zbiory Działu Historii Włókiennictwa i Działu Tkaniny Przemysłowej Centralnego Muzeum Włókiennictwa oraz Muzeum Regionalnego w Brzezinach.
Wystawa jest próbą przypomnienia historii najstarszej i najdłużej działającej w Łodzi fabryki wyrobów bawełnianych. Założona w 1828 r. przez przybyłego z Saksonii Ludwika Geyera, przez prawie 20 lat, aż do powstania fabryki Karola Scheiblera, była największą firmą przemysłową w mieście, która jako pierwsza wprowadziła nowoczesne przędzarki i krosna napędzane maszyną parową.
W okresie największego rozkwitu, w ostatnich latach przed I wojną światową, były to trzecie co do wielkości łódzkie zakłady bawełniane ustępujące tylko przedsiębiorstwom Karola Scheiblera i Izraela Poznańskiego, zatrudniające około 4.700 pracowników i produkujące rocznie tkaniny o wartości 8,7 mln rubli. Zakłady jako jedne z pierwszych objęły swoich pracowników opieką socjalną i utworzyły fabryczne organizacje oświatowe, kulturalne i sportowe - działała przy nich szkoła dla dzieci robotników, biblioteka, kasa chorych, przychodnia lekarska oraz łaźnia; ponadto w okresie międzywojennym powstał teatr oraz Klub Sportowy "Geyer".
Po II wojnie światowej zakłady zostały upaństwowione i przez wiele dziesięcioleci funkcjonowały pod nazwą Zakłady Przemysłu Bawełnianego im. F. Dzierżyńskiego (w 1963 roku do nazwy dodano człon "Eskimo"). Należały do największych przedsiębiorstw w branży bawełnianej w Polsce i specjalizowały się w produkcji tkanin o przeznaczeniu odzieżowym (głównie kretonów i flaneli), specjalnym (drelichów stosowanych na wojskowe mundury polowe) i introligatorskim. Wystawa składa się z dwóch części. Pierwsza - historyczna - ukazuje dokumenty ilustrujące skalę produkcji i zatrudnienia, widoki i plany architektury fabrycznej oraz fotografie pracowników. Druga poświęcona jest produkcji i prezentuje szeroki przekrój asortymentów i wzornictwa tkanin. Eksponowane są katalogi fabryczne i handlowe, fragmenty tkanin metrażowych i wyroby gotowe, które pozwalają prześledzić zmiany zachodzące w technice, technologii i wzornictwie tkanin produkowanych od pocz. XX wieku do 2002 roku.
Prezentowane na wystawie obiekty stanowią fragment kolekcji zgromadzonej przez Muzeum w ciągu kilku dziesięcioleci. Należy ją uznać za unikatową, najpełniej dokumentującą historię najstarszej i jednej z największych łódzkich fabryk oraz dającą najpełniejszy obraz przemian zachodzących w przemyśle włókienniczym.

Autorzy wystawy:
Piotr Jaworski
Lidia Maćkowiak-Kotkowska
Katarzyna Łebek




Fragment kretonu, 1925 r.


Fragment piki, koniec lat 50 XX w.


Fragment tkaniny flanelowej, 1910 r.


Próbnik tkanin odzieżowych i dekoracyjnych, 1936 r


Próbnik tkanin, ok. 1914 r.


Tkaniny drelichowe, 1986 r.


Izba robotnicza, początek XX w.


Pracownia krawiecka


Krosno mechaniczne z maszyną nicielnicową


Panorama Zakładów Ludwika Geyera


Klocki drukarskie


Klocki drukarskie



... do początku strony

Untitled
Z dziedzictwa wyprowadzić dalsze twórcze ciągi - kolekcja tkaniny podwójnej w zbiorach Centralnego Muzeum Włókiennictwa w Łodzi


10 grudnia 2008 - 31 stycznia 2010





Wystawa wyróżniona w Konkursie
na Wydarzenie Muzealne Roku Sybilla 2008



Tytuł wystawy - podkreślający rolę ciągłości kulturowej - to motto zaczerpnięte z myśli prof. Eleonory Plutyńskiej, artystki, pedagoga i entuzjastki kultury ludowej, której ideą było stworzenie wspólnego nurtu sztuki ludowej i profesjonalnej oraz wpajanie szacunku dla tradycji.
Zamiarem kuratorek wystawy było pokazanie owej ciągłości oraz przenikania się różnych wątków kulturowych, przybliżenie mało znanej i niezwykle trudnej techniki tkackiej oraz pokazanie różnorodności rozwiązań artystycznych uzyskiwanych dzięki tej technice. Na wystawie zaprezentowano około 80 tkanin podwójnych pochodzących ze zbiorów Działu Tkaniny Ludowej i Działu Tkaniny Artystycznej Centralnego Muzeum Włókiennictwa, uzupełnionych o kilka wypożyczeń ze zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie oraz ze zbiorów prywatnych. Zwiedzający mogą poznać technikę dzięki filmowi "Tajniki podwójnego piękna", zrealizowanemu przez Jerzego Bezkowskiego, znanego reżysera filmów popularnonaukowych oraz dzięki prezentacjom multimedialnym. Prezentowane na wystawie ludowe tkaniny podwójne pochodzą z północno-wschodniej Polski z lat 1880-2008. Służyły pierwotnie do nakrywania stołów lub łóżek i były obowiązującą częścią wiana wnoszonego przez pannę młodą do małżeństwa. Z czasem stały się ścienną tkaniną dekoracyjną o nowym repertuarze treściowym, cenioną również w środowiskach nie-wiejskich. Są to wzorzyste tkaniny dwuwarstwowe, z reguły wełniane i dwubarwne, w których lewa strona jest kolorystyczną odwrotnością prawej. Warstwy przeplatają się wzdłuż krawędzi wzoru i dają się z łatwością rozdzielić w partiach tła. Technika tkania pozwala na zastosowanie w kompozycji bogactwa różnorodnych motywów, z tkaniem scen figuralnych o charakterze narracyjnym włącznie. Do ocalenia i zachowania niezwykle pięknych tkanin podwójnych przyczyniło się grono entuzjastów i popularyzatorów sztuki ludowej. Wśród nich szczególne miejsce zajmuje prof. Eleonora Plutyńska. Klimat okresu powojennego, gdy inspiracje ludowe stanowiły bardzo ważny czynnik kształtujący sztukę użytkową, sprzyjał propagowaniu tkaniny podwójnej wśród artystów profesjonalnych. Tkaniną podwójną zajmowało się wielu twórców, których nazwiska łączone są z sukcesami "polskiej szkoły tkaniny" w XX wieku.
Na wystawie zaprezentowano prace artystek ze środowiska warszawskiego - kompozycje w większości zrealizowane w latach 50. i 60. Drugą grupę stanowią tkaniny realizowane przez twórców związanych z Łodzią, zapoczątkowane pracami prof. Bolesława Tomaszkiewicza. Kolekcja pokazuje ewolucję traktowania techniki dwuosnowowej - od wypowiedzi bliskich sztuki ludowej do kreacji artystycznych daleko odbiegających od tradycyjnych form i konsekwentnie badających artystyczne możliwości tkaniny podwójnej.

Kuratorzy: Katarzyna Biłas, Lidia Zganiacz
Aranżacja: artysta plastyk Franciszek Kłak






Tkanina podwójna nicielnicowa - wzór tradycyjny (gwiazdy),
Podlasie Północno-Wschodnie, 1909


Tkanina podwójna nicielnicowa - wzór kapowy, Teodozja Karwowska,
Podlasie Północno-Wschodnie, 1949.


Tkanina podwójna nicielnicowa - "Zabawa na wsi", Olimpia Jaroszewicz,
Janów, 1970.


Tkanina podwójna nicielnicowa - wzór szachownicowy, Teresa Pryzmont,
Wasilówka, 1980.


Tkanina podwójna nicielnicowa - wzór tradycyjny (gałązka winorośli),
Białostockie Rękodzieło Ludowe, 1983.


Tkanina podwójna nicielnicowa - "Zwierza",
Białostockie Rękodzieło Ludowe, 1986.


Eleonora Plutyńska, "Trójkąty", tkanina podwójna nicielnicowa;
Warszawa (Janów?); 1960


Krystyna Brodzka-Piątkowska, "Okręty"; tkanina podwójna nicielnicowa;
Warszawa; 1951


Anna Urbanowicz-Krowacka, "Konstelacje", tkanina podwójna nicielnicowa;
Warszawa; 1963.ok.


Bolesław Tomaszkiewicz, "Piramida z dwoma kwadratami", tkanina podwójna o wzorze ręcznie wybieranym na ramie tkackiej;
Łódź; 1987-1988


Andrzej Rajch, "Podziały w kwadratach", tkanina podwójna nicielnicowa;
Łódź; 1981


Małgorzata Siwek, "Moje miasto", tkanina podwójna żakardowa;
Łódź; 2004, fragment

ZDJĘCIA Z WERNISAŻU
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 


... do początku strony